Bir vakitler yalnızca arkadaşlarımızın tatil fotoğraflarını gördüğümüz toplumsal medya bugün neredeyse herkes için ferdî bir vitrine dönüşmüş durumda. Kusursuz ciltler, “başarılı” meslekler, estetik ömür alanları, romantik münasebetler, fit vücutlar, lüks seyahatler… Ekranı aşağı kaydırdıkça karşımıza çıkan bu idealize edilmiş hayatlar bazen sırf ilham vermiyor, birebir vakitte içten içe bir eksiklik hissini de tetikleyebiliyor. Tam da bu yüzden toplumsal medyanın ruhsal tesirleri artık sadece “fazla ekran süresi” sorunu olarak görülmüyor. Zira bahis birçok vakit görünenden daha derin: Kendimizi diğerlerinin hayatlarıyla ne kadar kıyasladığımız ve bu kıyaslamanın özdeğer algımızı nasıl etkilediği. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden klinik psikolog İpek Erol’a göre toplumsal medya, insan tabiatında aslında var olan kıyaslama eğilimini çok daha görünür ve daima hale getiriyor. Erol “Sosyal medya, insanın tabiatında aslında var olan kıyaslama ve yetersizlik hislerinin görünürlüğünü artırıyor ve bu hisleri daima tetikleyen bir ortama dönüşüyor” diyerek problemin sırf dijital değil, tıpkı vakitte duygusal bir boyutu olduğuna dikkat çekiyor.
Launchmetrics Spotlight
Kıskançlık Daima Hissedilen Bir Duyguya Dönüşebiliyor
Kıskançlığın hayli ilkel ve insani bir his olduğunu söyleyen İpek Erol, bu hissin çocukluk periyodundaki bağlanma ilgileriyle kontaklı olduğunu belirtiyor. Fakat toplumsal medya çağında bu his sadece ortaya çıkmıyor, tıpkı vakitte kronikleşebiliyor. Erol’a nazaran artık beşerler sadece yakın etraflarıyla değil, binlerce kişinin “en düzgün anlarıyla” kendilerini karşılaştırıyor. Bu da kıskançlığın kısa vadeli bir histen çıkıp süreklilik kazanan bir iç baskıya dönüşmesine neden olabiliyor. Üstelik zihnimiz, gördüğümüz içeriklerin filtrelenmiş olduğunu bilse bile duygusal olarak onları gerçeklik üzere işlemeye devam ediyor. Erol bu noktada bilhassa “narsisistik yaralanma” kavramına dikkat çekiyor: “‘Ben neden bu türlü değilim?’ sorusu, bireyin kendi paha algısını etkileyip erken devir yetersizlik ve değersizlik şemalarının tetiklenmesine yol açabilir.” Toplumsal medyada daima muvaffakiyet, hoşluk ya da “kusursuz yaşam” içeriklerine maruz kalmanın sırf kıskançlık yaratmadığını söyleyen uzmanımız, eksiklik, suçluluk, utanç ve değersizlik üzere hislerin da devreye girebildiğini vurguluyor. Bilhassa hayatının daha durağan bir devrinde olan şahıslarda bu tesirler çok daha ağır hissedilebiliyor.
Launchmetrics Spotlight
Bu Döngüden Çıkmak Mümkün
Uzmanlara nazaran birinci adım, tükettiğimiz içerikle kurduğumuz bağlantıya daha dikkatli bakmak. İpek Erol, kişinin kendisine “Bu içerik bana ne hissettiriyor?” sorusunu sormasının değerli olduğunu söylüyor. Şayet bir içerik daima huzursuzluk, eksiklik ya da yetersizlik hissi yaratıyorsa o içerikten uzaklaşmanın ruhsal açıdan hami olabileceğini belirtiyor. Bunun yanında gerçek hayatla bağı güçlendirmek, içsel tatmin kaynaklarını artırmak ve toplumsal medya dışındaki bağlantıları beslemek de değerli. Mindfulness temelli yaklaşımların ise otomatik kıyaslama niyetlerini fark etmeye yardımcı olabileceğini söyleyen Erol, asıl sıkıntının toplumsal medyanın kendisinden çok onunla kurduğumuz bağ olduğunu vurguluyor. Ve tahminen de en değerlisi: Hissettiğimiz kıskançlık sırf şahsî bir “zayıflık” değil. Zira bugün muvaffakiyet, hoşluk ve memnunluk kavramları muhakkak kalıplar üzerinden tekrar üretiliyor. Algoritmalar, kültürel beklentiler ve dijital dünya da bu baskıyı daima besliyor.
