Belirsizlik, ağır tempo, dijital dünyanın bitmeyen bilgi akışı ve giderek zayıflayan toplumsal bağlar… Çağdaş hayat sırf yeni imkanlar değil, beraberinde yeni duygusal muhtaçlıklar da getiriyor. Denetimi yine kazanma, kendini daha uygun tanıma ve hayatına mana katma isteği ise birçok kişiyi mistik ve spiritüel akımlara yöneltebiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, bu yönelimin ardında hem ruhsal hem de toplumsal birçok neden olduğunu belirterek, spiritüel yaklaşımların şahıslara vakit zaman tahlil, aidiyet ve şahsî güç hissi vadederek cazip hale gelebildiğini söylüyor. Teknolojik gelişmeler ve çağdaşlaşmayla birlikte yaşanan süratli değişimin ekonomik ve kültürel belirsizlikleri daha görünür hale getirebildiğini söz eden Beyaz, bu dönüşümün bireylerin iç dünyasında da karşılık bulduğunu belirtiyor: “Bu durum toplumsal bağların zayıflamasına, bireylerde belirsizlik ve denetim kaybı hissinin artmasına, birebir vakitte mana arayışının güçlenmesine yol açabiliyor. Tüm bu faktörler bireyleri çeşitli alternatif uygulamalara yöneltebiliyor.”
Kontrol Hissinin Çekiciliği
Günümüz beşerinin en güçlü gereksinimlerinden biri de elbet ki belirsizlik karşısında yine denetim duygusu kazanmak. Bu nedenle ferdî gelişim, kendini keşfetme ve farkındalık temelli çalışmalar birçok kişi için merak uyandırıyor. Uluğ Davet Beyaz, insanların vakit zaman hayatlarını manalandırmak, yaşadıkları belirsizliklerle başa çıkmak yahut kendilerini daha yeterli hissetmek maksadıyla farklı yaklaşım ve eğitimlere yönelebildiğini belirterek, bu çeşit çalışmaların bireylere ömürleri üzerinde daha fazla farkındalık ve denetim hissi kazandırabileceği fikriyle ilgi çekebildiğini söylüyor ve ekliyor: “Özellikle şahsî gelişim, aidiyet ve kendini keşfetme arayışı içinde olan bireyler için bu eğitimler merak uyandırabiliyor. Ayrıyeten toplumsal medya ve tanınan kültürün tesiriyle bu akımların yayılması sürat kazanıyor. Beşerler diğerlerinin bu istikametteki tecrübelerini ve iştiraklerini gördükçe merak duyabiliyor ve ‘ben de denemeliyim’ niyetine kapılabiliyor. Bunun yanında günlük hayatta gerilim, dert yahut depresif hislerle baş etmekte zorlanan bireyler bu tıp alternatif formüllere umut bağlayabiliyor. Spiritüel eğitimlerin rahatlama ve öz yeterlilik hissi sağlayacağı beklentisi de yaygınlaşmalarında tesirli olabiliyor.”
Victoria’s Secret
Yeni Kuşak Düzgün Hissetme Arayışı
Spiritüel akımlara duyulan ilginin tek bir nedenle açıklanamayacağını vurgulayan Beyaz, bu yönelimin şahıstan bireye değişen motivasyonlarla ortaya çıkabileceğini tabir ediyor: “Bu şahıslar ortasında şahsî gelişimine katkı sağlamak isteyenler, kendini daha uygun tanıma arayışında olanlar, farklı hayat yaklaşımlarını merak edenler ve spiritüel hususlara ilgi duyanlar bulunabiliyor. Bayanların bu bahislere daha fazla ilgi gösterdiği istikametinde yaygın bir kanaat bulunsa da bu ilgi sadece cinsiyetle açıklanabilecek bir durum değil.” Bilhassa toplumsal medyanın tesiriyle birtakım pratiklerin çok daha görünür hale geldiğini belirten Beyaz, 20’li ve 40’lı yaşlarda, toplumsal medyayı ağır kullanan ve kimlik arayışı içinde olan bireylerde bu eğilimin daha besbelli görülebildiğine dikkat çekiyor: “Kimi vakit yeni bir hobi edinme isteği, kimi vakit da ömür şeklini değiştirme dileği bu tıp yönelimleri artırabiliyor.”
Eleştirel Düşünmeyi Unutmamak Gerekiyor
Spiritüel pratiklere duyulan ilgi artarken, uzmanlar bilhassa ruh sıhhati alanında muteber kaynakların ve bilimsel yaklaşımların değerini vurguluyor. Uluğ Davet Beyaz, bu akımların cazibesinin temelinde çağdaş ömrün getirdiği belirsizlikler, yalnızlık hissi ve denetim arayışının yer aldığını belirterek şu ihtarda bulunuyor: “Bireylerin ve toplumun bu cins durumlar karşısında öncelikle eleştirel düşünme hünerlerini geliştirmeleri gerekiyor. ‘Bu vaatler gerçekçi mi?’ sorusu, toplumsal medyanın büyüleyici dünyasında değerli bir rehber olabilir.” Şahsî gelişim ve yeterli oluş seyahatinde farklı yollara ilgi duyulabileceğini belirten Beyaz, bilhassa ruh sıhhatini ilgilendiren hususlarda uzman takviyesinin değerini hatırlatıyor: “Günümüzde sıkça karşılaştığımız birtakım olaylar profesyonel yardımın ehemmiyetini bir kere daha hatırlatıyor. Psikoterapi ve psikiyatrik kıymetlendirme süreçleri bireylere sağlıklı ve inançlı bir keşif alanı sunar. Toplumsal medya kullanımında ise mistik içeriklerin tesirine kapılmak yerine emniyetli kaynakları takip etmek ehemmiyet taşır. Aidiyet muhtaçlığını karşılamak ismine sanal topluluklara yönelmek yerine gerçek dostluklar kurmak ve mahallî toplumsal kümelerle direkt temas etmek daha sağlıklı bir yaklaşım olabilir. Elhasıl, bilimsel temeli olmayan bu çeşit trendler birden fazla vakit umut tacirliğinden beslenir. Bu nedenle hem bireylerin hem de toplumun şuurlu ve eleştirel bir bakış açısıyla hareket etmesi, aldatıcı vaatlerden korunabilmek açısından büyük kıymet taşır.”
