Yeni yıl, takvimde sırf bir sayı değişikliği üzere görünse de ruh dünyamızda çok daha fazlasını temsil eder. Geri sayımlar, ışıklar ve “yeni başlangıç” vaatleri ortasında herkesin tıpkı coşkuyu hissetmesi beklenirken birçok kişi için bu periyot içsel bir yorgunluk, huzursuzluk ve tanım edilmesi sıkıntı bir hüzünle geçer. “Yeni yıl, yeni umutlar” söylemi o kadar baskındır ki güzel hissetmemek neredeyse şahsî bir eksiklik üzere algılanır, meğer psikolojiye nazaran takvim değişimleri insan zihni için sembolik eşiklerdir ve yeni yıl, geçmişi yine tartmanın en ağır yaşandığı anlardan biridir. Yapılanlar, ertelenen hayaller ve “başka bir yerde olmalıydım” fikri bilhassa sıkıntı bir yıl geçiren bireylerde ruhsal yükü artırabilir. Literatürde “yıl dönümü depresyonu” olarak tanımlanan bu durum, birden fazla vakit teşhis edilmekten çok sessizce yaşanır zira kutlama atmosferinde hüznü lisana getirmek kolay değildir. Toplumsal medyada herkes umut dolu görünürken, kişi kendi hisleriyle baş başa kaldığında bir de suçluluk hissiyle karşılaşabilir. Halbuki yeni yıl herkes için birebir duygusal karşılığı taşımak zorunda değildir, bazen gerçek bir başlangıç, büyük kararlar almak değil, durmak, yorgunluğu fark etmek ve kendine biraz daha anlayışla yaklaşmaktır. Memorial Antalya Hastanesi Psikiyatri Bölümü’nden Uzm. Dr. Fatma Arkaz’dan yeni yılın neden kimilerimiz için içsel bir yüke dönüştüğünü ve bu devri daha sağlıklı geçirmenin yollarını öğrendik.
Launchmetrics Spotlight
İçsel Muhasebe
Takvim değişimleri insan zihni için güçlü sembolik eşikler. Yeni yıl, geçmişe dönüp bakmayı neredeyse zarurî kılıyor. Yapılanlar, ertelenen hayaller, kaçırılmış fırsatlar… Birtakım şahıslar için bu içsel kıymetlendirme motive ediciyken kimileri için derin bir yetersizlik ve başarısızlık hissini tetikleyebilir. “Bu yaşta nerede olmalıydım?”, “Zaman benden daha mı süratli geçiyor?”, “Neden hâlâ buradayım?”. Bu sorular bilhassa sıkıntı bir yıl geçiren bireylerde ruhsal yükü ağırlaştırır. Halbuki hayat, takvim yapraklarına sığmayacak kadar karmaşık ve ferdî.
Launchmetrics Spotlight
Mutlu Olma Baskısı
Yeni yıl periyodunda yaşanan ruhsal zorlanmanın en kıymetli nedenlerinden biri “mutlu olma zorunluluğu”. Reklamlar, toplumsal etraf ve bilhassa toplumsal medya sevinçli, üretken ve umut dolu bir ruh halini idealize eder. Bu tabloya bakıp kendini o denli hissetmeyen kişi bir de suçluluk hissiyle baş başa kalır. “Herkes keyifli, bir ben mi böyleyim?” fikri birçok vakit fark edilmeden zihne yerleşir. Meğer psikolojide uygun bilinir: Bastırılan hisler kaybolmaz, sırf öteki hallerde geri döner.
Sosyal Medya Etkisi
Yeni yıl periyodunda toplumsal medya, karşılaştırma eğilimini doruğa taşır. Kalabalık sofralar, seyahatler, büyük amaç listeleri… Ekranda gördüğümüz hayatlar, birden fazla vakit kendi ömrümüzü eksik ve geride hissetmemize neden olur. Unutulan gerçek ise şudur: Toplumsal medya, hayatın tamamı değil, sadece seçilmiş anların vitrini. Mantığımız bunu bilse de hisler her vakit bu bilgiye eşlik etmeyebilir.
Sessiz Kaygı
Kutlamalar bittiğinde birçok bireyde tanıdık bir ruh hali ortaya çıkar: sebepsiz üzere görünen bir huzursuzluk. Gündelik hayat geri döner; sorumluluklar, maddi dertler, iş gerilimi ve belirsizlikler tekrar görünür olur. Yeni yılın birinci günlerinde hissedilen bu korku birçok vakit küçümsenir. Meğer bu durum, zihnin tekrar gerçeklikle temas kurma süreci ve epey yaygın.
Launchmetrics Spotlight
Sorun Yeni Yıl Değil, Kendimize Yüklediklerimiz
Yıl dönümü depresyonu herkes için birebir halde yaşanmıyor. Bilhassa yalnız yaşayanlar, yakın vakitte kayıp yaşamış olanlar, ekonomik ya da mesleksel belirsizlik içinde olanlar, daha evvel depresyon yahut telaş bozukluğu hikayesi bulunanlar bu devri daha zorlayıcı yaşayabilir. Bu nedenle “takılma” ya da “pozitif düşün” üzere yeterli niyetli fakat yüzeysel telkinler birden fazla vakit faydadan çok ziyan verir. Gerçek şu ki yeni yıl, her şeyin bir gecede değişmesi gereken bir imtihan değil. Hayatı sıfırlamak zorunda değiliz. Bazen yapılması gereken tek şey durmak, yorgunluğu fark etmek ve kendimize biraz daha şefkatli davranmak. Şayet bu devirde yaşanan hüzün ve telaş uzun sürüyor, günlük hayatı zorlaştırıyor ve ümitsizlik hissi derinleşiyorsa profesyonel dayanak almak bir zayıflık değil, ruhsal sıhhatin doğal bir modülü. Tahminen de yeni yıl büyük kararların değil, kendini anlamanın ve ivedi etmeden ilerlemenin vakti. Zira bazen en güçlü başlangıç, kendine biraz daha anlayış gösterebilmektir.
