Bu yıl “Kalpten” temasıyla gerçekleşen Altın Portakal Sinema Şenliği’ne dair genel bir izlenim verecek olursak: Büyük kırılma sinemaları kadar gündelik hayatın gizli kalmış köşelerini işleyen imaller da ön plandaydı. O denli ki “sınırlardan sınırsızlığa”, “sessizlikten ses çıkarmaya”, “görünmezden görünene” üzere geçiş motiflerinin aklımızda yer ettiğini söyleyebiliriz.
Tavşan İmparatorluğu
“Ulusal Uzun Metraj” seçkisinde yer alan bu güçlü dram şenliğin en büyük kazananı oldu desek, abartmış olmayız. Direktör Seyfettin Tokmak imzalı “Tavşan İmparatorluğu”, “En Âlâ Film” ve “En Düzgün Yönetmen” dahil olmak üzere geceden tam yedi mükafatla ayrıldı. Sinema babasıyla birlikte yaşayan 12 yaşındaki Musa’nın ve tazı yarışlarıyla, tavşanlarla, “engelli taklidiyle” devlet yardımı alma gayretiyle örülü dünyasının üzerine şurası. Bir yandan çocukluk, bir yandan sömürü, bir yandan sistem eleştirisi… Sinema aslında toplumsal bir hiciv niteliğinde, tam da bu yüzden izleyiciyi kalbinden yakalamayı başarıyor. İmaj idaresi, sanat idaresi ve kamera lisanındaki ustalık sinemanın en büyük alameti farikası. Kısaca, şenliğin “mutlaka izlenmesi gerekenler” listesinin başında yer alıyor.
Erken Kış
Yönetmenliğini Özcan Alper’in yaptığı “Erken Kış”, şenliğin “Ulusal Uzun Metraj” seçkisinde yer alan ve en çok merak edilen sinemalarından biri oldu. “En Düzgün Bayan Oyuncu” mükafatı de sinemadaki etkileyici performansıyla Leyla Tanlar’a verildi. “Erken Kış”, İstanbul’da bir fabrika müdürü ve bir banka müdürü ile taşıyıcı annelikle ilişkilendirilen Gürcü-Ukraynalı genç bir bayan üzerinden ilerliyor. Savaşın gölgesinde vücut ve kimlik problemleri, sömürü ve çaresizlik sahneleriyle izleyiciyi ziyadesiyle etkiliyor. Taşıyıcı annelik üzere bugün Türkiye’de tahminen de fazla konuşulmayan fakat global ölçekte fazlaca ses getiren bir mevzuyu odağına alan sinema, duygusal tonu güçlü ve çarpıcı bir üretim.
Parçalı Yıllar
Seçkinin bir öbür akılda kalan sineması ise elbet ki “Parçalı Yıllar”. Yönetmen-senaristliğini Hasan Tolga Pulat’ın üstlendiği “Parçalı Yıllar”ın başrolünde Uzman Dikinciler rol alıyor. Dikinciler sinemadaki performansıyla şenliğin “En Düzgün Erkek Oyuncu” ödülünün de sahibi oldu. Yönetmen-senarist Hasan Tolga Pulat’ın sineması, 1975 Türkiye’sinde geçiyor ve tiyatrocu Aytekin’in öyküsünü anlatıyor. Bir periyodun kültürel çöküşünü, karakterin hayatı üzerinden kuran sinema, “idealizm vs hayatın gerçekleri” temasına ağırlaşıyor.
Cam Sehpa
Yönetmenliğini Can Evrenol’un yaptığı “Cam Sehpa”, “Ulusal Uzun Metraj” yarış dışı özel gösterim kapsamında izlediğimiz sinemalardan biri. 2022 İspanyol imali “The Coffee Table”dan (La Mesita del Comedor) uyarlama olmasına karşın “Cam Sehpa”, metnin hudutlarını aşarak Evrenol’un karanlık lakin ironik dünyasını en düzgün formda yansıtıyor. Sinemada yeni doğmuş bebekleriyle sade bir ömür süren bir çiftin meskenlerine aldıkları kolay bir cam sehpa etrafında çatışmaya sürüklenmesi anlatılıyor. Öykü bu kadar minimal, anlatım ise bir o kadar ayrıntılı. Renk paletinden ses dizaynına kadar her ayrıntı izleyiciyi rahatsız edici bir konfora çekiyor. Sinema yalnızca bir uyarlama değil, Can Evrenol’un kendi sinema lisanına ilişkin bir tekrar yorum.
Kendal’a Bir Heykel
“Ulusal Belgesel Sinema Yarışması” kapsamında gösterilen Kendal’a Bir Heykel, direktör Ali Urgancı imzası taşıyor. Belgesel, tiner bağımlılığıyla bilinen bir karakterin kentle kurduğu görünmez bağlara, sokakta hayata tutunma biçimlerine odaklanıyor. Belgesel-kurgu ortası bir çizgide (docufiction) ilerleyerek izleyiciyi hem gerçek hem temsili bir dünyaya çeken “Kendal’a Bir Heykel”, İstanbul’un kolektif hafızasıyla bireyin dönüşümüne dair güçlü bir anlatı sunuyor.
