Yeni jenerasyon erkek figürü, bir elinde Ottessa Moshfegh’den My Year of Rest and Relaxation, başkasında göstermelik Uji matcha’sı, kulaklarında Clairo’nun narin vokalleriyle karşımıza çıkıyor. Tanınan bir yerden merch olarak alınan bez çantasına iliştirilmiş çakmaklığı, dikkatle seçilmiş cilt bakım rutini ve estetik kitap köşeleri… Bu yeni imaj, kendini “feminist”, “duyarlı” ve “sanatla iç içe” olarak konumlayan ancak tüm bunları biraz fazla gösterişli yapan bir erkek arketipiyle tanıştırıyor bizi: “Performative male”, hasılı şovmen.
Fotoğraflar: Launchmetrics Spotlight
“Performative male” ya da Türkçeleştirecek olursak “şovmen”, yalnızca kıyafetleriyle değil, ilgi alanları ve görünürdeki hassasiyetiyle de dikkat çekiyor. Onun için estetik bir duruş, artık duygusal bir kimliğin yerini alıyor. Moda tercihlerinden kitap seçimlerine, Spotify çalma listelerinden toplumsal medya post’larına kadar her ayrıntı, neredeyse karşı tarafa oynanmış bir sahne üzere.
Fotoğraflar: Launchmetrics Spotlight
Bu arketip aslında yılların gösteri yapan erkeklerinin evrim geçirmiş hali. Daha şık, daha temsiliyetçi, daha “bilinçli”. Lakin bu görünümün gerisinde ne kadar gerçek var? Hassaslık bir duruş mu, yoksa bir strateji mi?
Fotoğraflar: Launchmetrics Spotlight
Geleneksel erkeklik normlarının çözülmeye başladığı bu çağda bir erkeğin Lorde dinlemesi ya da Bell Hooks okuması ilerici bir hareket değil. Lakin sorun bu hareketlerin niyet boyutunda düğümleniyor. Çünkü feminist teorinin ve duygusal zekanın araçsallaştırılması, bayanların dikkatini çekmek üzere yapılan birer vitrine dönüştüğünde bu hassasiyet samimiyetini yitiriyor. Feminist literatürden yalnızca alıntı yapmak, estetik bez çantalarla dolaşmak ya da terapiden bahsetmek, gerçek bir içsel dönüşümden gelmiyorsa yalnızca bir performansa dönüşüyor. Ve bu noktada sahnede sergilenen duygusal “farkındalık”, aslında yeterli paketlenmiş bir manipülasyon biçimi olarak karşımıza çıkabiliyor.
Fotoğraflar: Launchmetrics Spotlight
Dior’un edebi kitaplardan esinlenen çantaları, kablolu kulaklıkları andıran takılar ya da New Balance’ın “performative reading” billboard’ları… Moda sanayisi bu trendi süratle içine çekti. Erkek performansı artık sadece toplumsal değil görsel ve ticari bir obje. Pierre Bourdieu’nün “Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste” yazısında tanımladığı şeyin, bugünün “maskülenlik estetiğinde” nasıl beden bulduğunu izliyoruz. Sadece dış görünüşte değil düşünsel olarak de stilize olan bu yeni erkek tipi, feminist diskurun içeriğini değil yalnızca formunu tüketiyor. Bir bakıma patriyarkanın tekrar markalanmış bir versiyonu bu. Daha şık, daha hassas lakin özünde tekrar merkezde kendisi olan bir erkeklik hali.
Fotoğraflar: Launchmetrics Spotlight
Elbette bu arketip kendi parodisini de beraberinde getiriyor. TikTok’ta karşılıklı görünüm karşılaştırmaları, “Kim daha hassas görünüyor?” yarışları ya da ironik erkek estetiği videoları… Z Jenerasyonu kendi yarattığı bu arketiple dalga geçmeyi de ihmal etmiyor. Zira günün sonunda herkesin aradığı şey sahicilik. Ancak tekrar de kıymetli bir soru akla geliyor: Bu klişelerde bir sahicilik var mı, yoksa sahicilik tam da bu klişelere aralık alabilmek midir?
Fotoğraflar editöre ilişkin.
Bu yazı performatif erkeklere sadece tenkit getirmek için değil, tıpkı vakitte bir davet yapmak için de yazıldı. Feminizm, estetik bir kod değil bir dönüşüm sürecidir.
Elinizde bir kitap tutmanız değil o kitapla ne yaptığınız değerli. Terapiden çıkıp hâlâ insanları “ghost”luyorsanız, Spotify çalma listenizdeki müzikler değil ilişkilerinizdeki hudutlar konuşulmalı. Kıyafetler ve takılar bir söz biçimi olabilir ancak duygusal zeka bir aksesuar değildir. Bu yüzden tahminen de artık performansı bırakıp hakikaten özünüze dönmenin vaktidir. Yapacağınız en “cool” hareket kendiniz olmaktır.
