İlişkiler çağ değiştikçe dönüşüyor lakin inanç, sadakat ve duygusal bağ hâlâ her münasebetin temelini oluşturuyor. Buna karşın çağdaş ömrün hızlanan temposu, dijital irtibatın sonları bulanıklaştıran tabiatı ve kişiselliğin yükselişi çiftler ortasındaki bağları eskisinden çok daha kırılgan hale getirebiliyor. İletileşme uygulamaları, toplumsal medya ve çevrimiçi platformlar insanların birbirleriyle kurduğu bağları dönüştürürken aldatma kavramı da daha görünür ve karmaşık bir hal alıyor. Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Psikiyatrist Nevzat Tarhan, çağdaş toplumlarda empati ve utanma hissinin zayıflamasının aldatma davranışını giderek normalleştirdiğini söylüyor. Ona nazaran teknoloji bir yandan aldatmayı kolaylaştırırken öteki yandan dijital izler sayesinde gerçeğin ortaya çıkmasını da hızlandırıyor. “Eskiden ‘yalancının mumu yatsıya kadar yanar’ derdik, artık internete kadar yanıyor” diyen Tarhan, dijital dünyada bırakılan izlerin birden fazla vakit bağlantılardaki tutarsızlıkları ortaya çıkardığını vurguluyor.
Uzmanımıza nazaran aldatma sadece fizikî bir aksiyonla sonlu değil. Günümüzde duygusal aldatma da en az fizikî aldatma kadar önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor. “Aldatma aslında bir ihanet travmasıdır” diyen Tarhan, kişinin kendisini “arkadan bıçaklanmış gibi” hissettiği her durumun sadakatin ihlali manasına gelebileceğini söylüyor. Bu davranışın temelinde birçok vakit inanç ve dürüstlük eksikliği yatıyor. Tarhan, aldatmaya yatkın şahıslarda sıklıkla üç özelliğin bir ortada görüldüğünü belirtiyor: yüksek narsisizm, düşük dürtü denetimi, yüksek dışadönüklük. Bu özelliklerin birleştiği şahıslarda sadakat hudutlarının daha kolay ihlal edilebildiğini tabir ediyor. Aldatma sonrası yaşanan duygusal süreçler ise bireyden şahsa değişiyor. Kimi şahıslar derin bir pişmanlık yaşarken kimileri yaptıkları davranışı rasyonalize etmeye çalışabiliyor.
Launchmetrics Spotlight
Sağlıklı Alakaların Küçük Ritüelleri
Tarhan’a nazaran aldatma çoklukla ani bir kararın sonucu değil, küçük ihmal ve kusurların birikmesiyle ortaya çıkan bir süreç. Bağların zayıflaması ve çiftlerin birbirinden uzaklaşması sadakat sorunlarını de ne yazık ki beraberinde getirebiliyor. Aldatma eğiliminin kökeninde bağlanma tarzlarının değerli bir rol oynadığını belirten Prof. Dr. Tarhan bakın ne diyor: “Aldatan ya da aldatılan şahısların birçoklarında inançlı bağlanma yoktur. Dertli, kaçıngan yahut dezorganize bağlanma tarzları görülür. İnsan ilişkisel bir varlıktır, beyin tek başına yaşamaya programlanmamıştır. İnançlı bağ kuramadığında, kişi ilgilerde ya kaçar ya da çok bağlanır.” Meğer güçlü ilgiler birçok vakit büyük jestlerden değil, küçük lakin nizamlı alışkanlıklardan besleniyor. Göz teması kurmak, kısa lakin nitelikli sohbetler etmek ve birlikte yemek yemek üzere kolay görünen davranışlar bile çiftler ortasındaki bağı güçlendirebiliyor. ABD’de yapılan gerilim ölçeklerinde bile “Haftada kaç gün sıcak yemek yiyorsunuz?” sorusunun yer aldığını biliyor muydunuz? Günümüz bağlarında sıklığın değil, niteliğin kıymetli olduğunu lisana getiren Tarhan, “Bu vakitte münasebetler zorlaştı ancak ümitsiz olmamak gerekir. Nitelikli münasebetler, az görüşülse bile güçlüdür. Bu türlü bağlarda iki kişi 1+1=2 etmez, 1+1=11 eder. Zira birbirini tamamlar, güçlendirir. Tıpkı gayeye odaklanmış, itimat temelli alakalar lazer ışığı üzeredir. Lazer nasıl tek tarafta giderse nitelikli bağlantılar de birebir tarafta ilerler. İnanç alanı oluşturmuş bir ilgide, aldatıcılar ve çeldiriciler tesirli olamaz” diyor.
