Alara Orbay’ın dizaynlarında birinci bakışta fark edilen şey, sessiz bir netlik. Gösterişten uzak ancak tezli, sade lakin karakterli bir çizgi… Zamansızlık, akış ve özgürlük kavramları etrafında şekillenen bu estetik lisan, tasarımcının modaya yaklaşımını da özetliyor.
Koleksiyonlarını süratten çok his, trendlerden çok duruş üzerinden kurgulayan Orbay ile yaratıcılık süreci, ilham kaynakları, yavaş moda anlayışından İstanbul’un dizaynlarına sızan ruhuna uzanan keyifli bir sohbet gerçekleştirdik.
Alara Orbay kimdir? Bize öykünüzü anlatır mısınız?
Moda seyahatime Londra’da başladım. Eğitimimi, sanat ve tasarım okulu Central Saint Martins’te tamamladım. Londra’da moda tasarımı eğitimi almak, tasarım disiplinimi şekillendiren ve bakış açımı memleketler arası bir yere taşıyan en değerli adımlardan biri oldu. Burada sırf tasarım yapmayı değil bir fikri, bir duyguyu ve bir kimliği koleksiyon lisanıyla tabir etmeyi öğrendim.
Profesyonel mesleğime Londra’da, Selfridges’te vitrin dizayncısı olarak başladım. Bu tecrübe bana modanın sırf bir kıyafet değil, bir öykü anlatımı olduğunu öğretti. Yer, ışık, kompozisyon ve kurgu aracılığıyla bir markanın ruhunu görünür kılmayı burada keşfettim.
Selfridges’te çalıştığım periyotta kendi markamı da adım adım oluşturmaya başladım. Pop-up butiklerle dizaynlarımı tanıttım, bir yandan kurumsal hayatın disiplinini sürdürürken başka yandan kendi estetik dünyamı inşa ettim. Daha sonra farklı tasarımcılarla birlikte bir mağaza kiralayarak tasarladığım eserleri direkt müşterilerle buluşturdum. Bu süreç, markamın kimliğini güçlendirdiğim ve kendi tasarım dilimi daha net ortaya koyduğum bir devir oldu.
Yıllar sonra İstanbul’a dönme kararı aldım. Nişantaşı’nda kendi atölyemi kurarak üretim sürecimi daha ferdî ve daha özgür bir yere taşıdım. Bugün dizaynlarımı İstanbul’daki atölyemden hayata geçiriyor, Londra’da edindiğim yaratıcı perspektifi, bu kentin kültürel zenginliğiyle harmanlıyorum. Benim için marka yalnızca tasarım yapmak değil, bir ömür hissi yaratmak demek. Her koleksiyonumda geçmiş tecrübelerimin, kentlerin ve seyahatimin izlerini taşıyan vakitsiz lakin güçlü bir tabir sunmayı hedefliyorum.
Markanızın “DNA’sını” üç sözle tanımlasanız bunlar ne olurdu?
“Minimalist” zira tasarımlarımda sadeliğin gücüne inanıyorum. Gereksiz ayrıntılardan arınmış, net siluetler ve güçlü formlar benim için her vakit ön planda
“Şık” zira vakitsiz bir elegan anlayışını benimsiyorum. Trendlerden bağımsız, uzun yıllar gardıropta kalabilecek modüller tasarlamayı hedefliyorum.
“Özgür” zira tasarımlarımın bayana alan açmasını istiyorum. Hem hareket özgürlüğü hem de kendini tabir etme özgürlüğü… Benim için moda, hudut koyan değil hudutları kaldıran bir söz biçimi.
Bugün başladığınız noktaya geri dönseniz, birinci koleksiyonunuza ne söylerdiniz?
Bugün başladığım noktaya geri dönsem, birinci koleksiyonuma şunu söylerdim: “Sen aslında benim gideceğim yolu en başından çok yanlışsız tanım etmişsin.”
İlk koleksiyonum büsbütün ipek kumaşlardan oluşan, akışkanlığı ve hafifliği merkeze alan bir çalışmaydı. İlhamını Mevlevi semalarından, o dönüşün içindeki istikrar, sadelik ve teslimiyet hissinden alıyordu. Hareketin içindeki dinginliği, düşüşün içindeki asaleti ve duruşun içindeki gücü minimalist bir lisanla anlatmaya çalışmıştım.
Bugün dönüp baktığımda görüyorum ki o koleksiyon, markamın özünü çok net bir halde ortaya koymuş. Sadelik, akış, zarafet ve özgürlük… Aslında hâlâ tıpkı lisanı konuşuyorum; yalnızca yıllar içinde daha da derinleşmiş, daha da rafine olmuş bir haliyle.
“
“Her koleksiyonumda geçmiş tecrübelerimin, kentlerin ve seyahatimin izlerini taşıyan vakitsiz fakat güçlü bir söz sunmayı hedefliyorum.”
Sizin için bir kıyafeti “tamamlanmış” kılan o son dokunuş nedir?
Benim için bir kıyafeti “tamamlanmış” kılan son dokunuş, üzerimde ya da modelin üzerinde hareket ettiğinde verdiği histir. Şayet tasarım hem görsel olarak dengedeyse hem de içinde duran bireye kendini güçlü ve rahat hissettiriyorsa o modül benim için tamamlanmıştır.
Bir koleksiyonun doğma evresi başladığınızda, masanızda hangi müzikler çalıyor, hangi kitapların sayfaları kıvrılıyor? Alara Orbay’ın ilham panosunda bu dönem bizi neler bekliyor?
Bir koleksiyonun doğum süreci başladığında masamın üzerinde tek bir ruh hali olmaz. Biraz arabesk bir yanım var, vakit zaman kendi içime dönüp o hafif hüzünlü kanılardan beslenirim; palavra yok. O derinlik bana çok ilham verir.
Bazen bir anda Dean Martin albümlerine dalmışımdır; o vakitsiz romantizm ve yumuşak ritimlerle eskiz yaparım. Bazen de 90’ların old school hip hop’ı çalar; ritim hızlanır, çizgiler daha net ve daha bahadır olur. İlham benim için tek bir janra, tek bir kitaba ya da tek bir kente bağlı değildir.
Farklı kentler, farklı kültürler, birbirine zıt duygular… Hepsi moodboard’umda bir ortaya gelir. Lakin tüm o çeşitliliğin içinde değişmeyen bir şey var: sade, şık ve güçlü bir duruş. Bu dönem da yeniden tersliklerin içinden doğan, hem duygusal hem net, hem akışkan hem denetimli bir dünya bizi bekliyor.
İstanbul’un kaotik ancak büyüleyici dokusu tasarımlarınıza nasıl sızıyor? Kentin hangi semti tasarım lisanınızı en âlâ özetliyor?
İstanbul benim en sevdiğim lakin birebir vakitte beni en çok yoran kent olabilir. Tam da bu yüzden tasarım dilimle aramda çok güçlü bir bağ var. Bu kentin kendi içindeki kontrastı beni her vakit derinden etkilemiştir: bir yanda her yere yetişme uğraşı, bitmeyen bir tempo; öbür yanda denizin verdiği o anlık huzur.
Geçtiğimiz koleksiyonumun çekiminde tam olarak bunu yakalamak istedim. Karmaşık orta sokakların dokusu, üst üste binen sesler, kalabalığın enerjisi… Ve bir anda karşınıza çıkan o büyüleyici görüntü. İstanbul’un kaosu ile zarafeti tıpkı karede buluşsun istedim. Zira benim tasarımlarım da tam olarak bu türlü: güçlü lakin sade, hareketli ancak istikrarlı.
Eğer bir semt söylemem gerekirse, bu mutlaka Nişantaşı olurdu. Hem vakitsiz bir şıklığı hem de kent temposunun içindeki çağdaş bayanı temsil ediyor. Ancak bir yanım da her vakit o orta sokaklarda beklenmediğin, ham ve gerçek olanın peşinde. İstanbul’un ruhu tasarımlarıma tam da bu zıtlıklar üzerinden sızıyor.
Modanın dijitalleştiği, meta-evrenlerin konuşulduğu bu çağda, el işçiliğinin ve atölye ruhunun kutsallığını nasıl koruyorsunuz?
Bu hususta biraz eski başlıyım, kabul ediyorum. Tam bir 90’lar çocuğuyum ve her şeyin bu kadar süratli değişmesi, tüketilmesi ve unutulması beni vakit zaman yoruyor. Moda artık saniyeler içinde üretilip saniyeler içinde kaybolabiliyor. Benim dünyam ise biraz daha yavaş, biraz daha dokunarak ve hissederek ilerliyor.
El personelliği ve atölye ruhu benim için yalnızca bir üretim biçimi değil, markamın kalbi. Kumaşa dokunmadan, kalıbı teğe bir görmeden, prova sürecini yaşamadan bir dizaynın tamamlandığına inanmıyorum. Zira o süreçte emeğin, sabrın ve ustalığın izi var.
Belki dijital çağın suratına ayak uydurmak gerekiyor lakin ben markam olduğu için bu noktada çok itina gösteriyorum. Vakte direnen, dokusu olan, gerçek bir emeğin içinden çıkan modüller üretmek istiyorum. Benim için lüks, sürat değil itina. Ve o atölye ruhunu korumak, bu çağda şuurlu bir tercih.
Sürdürülebilirlik artık bir seçenek değil, bir mecburilik. Siz “yavaş moda” kavramını kendi markanızın DNA’sına nasıl entegre ediyorsunuz?
Sürdürülebilirlik benim için sonradan eklenmiş bir yaklaşım değil, markamın en başından beri temel prensibi. “Yavaş moda”yı bir trend olarak değil, bir sorumluluk olarak görüyorum. Doğal ve sürdürülebilir kumaşlarla çalışmaya bilhassa itina gösteriyorum; ipek, pamuk üzere vakte direnen ve tabiata daha saygılı malzemeler benim için vazgeçilmez. Daha az fakat daha nitelikli üretmek, uzun ömürlü modüller tasarlamak önceliğim. Zira bu dünyanın yalnızca bize ilişkin olmadığını unutmamak gerektiğine inanıyorum. Tasarım yaparken estetik kadar etik sorumluluğu da gözetmek benim için işimin ayrılmaz bir kesimi.
“
“İstanbul benim en sevdiğim lakin birebir vakitte beni en çok yoran kent olabilir. Tam da bu yüzden tasarım dilimle aramda çok güçlü bir bağ var.”
Türkiye’de bağımsız dizayncı olmak sizce ne söz ediyor?
Bu coğrafyada üretmek; güçlü bir vizyona sahip olmayı, sabırlı olmayı ve kendi çizginden ödün vermemeyi gerektiriyor. Zira sistem birden fazla vakit süratli tüketimi ve benzerliği teşvik ediyor. Bağımsız kalmak ise kendi estetik duruşunu korumak, risk almak ve bazen daha güç yolu seçmek demek.
ELLE bayanına bir tavsiye verecek olsanız, gardırobuna yatırım yaparken trendlerin gürültüsünü nasıl susturmalı?
Gardırobunuza yatırım yaparken trendlerin gürültüsünü susturmanın en tesirli yolu, kendi tarzınızı ve gereksinimlerinizi merkeze almak. Modüllerin vakitsiz olmasına, kaliteli gereçten yapılmış olmasına ve sizi yeterli hissettirmesine odaklanın. Trendler gelip geçer fakat gardırobunuzda sizinle uzun yıllar yaşayacak, sizi yansıtan kıyafetler olmalı. Kısaca “Az, öz ve seni yansıtan” yaklaşımı benim favorim. Trendleri ilham olarak alabilirsin lakin kararları hislerin ve estetik duruşun yönlendirsin.
