Sosyal medyada herkesin keyifli göründüğü, her anın filtrelendiği bir dünyada kendi mutluluğumuzu ölçmek zorlaşıyor olabilir. Meğer tahminen de memnunluk, gürültünün ve kıyaslamanın ötesinde, sessiz bir köşede bulduğumuz küçük manalarda gizlidir. Bir fincan kahve, bir dost bildirisi, sabahın birinci ışığında alınan derin nefes… Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, gerçek huzurun kısa hazlarda değil, hayatla kurduğumuz bağlarda, küçük fakat pahalı anlarda saklı olduğunu söylüyor. Zira memnunluk, diğerleriyle değil, kendimizle kurduğumuz ilgiyle başlıyor. “Sanılanın tersine memnunluk, daima yüzde kocaman bir gülümsemeyle etrafa sevinç saçmak ya da hiç keder sahibi olmamak değildir” diyor Beyaz. Ona nazaran memnunluk, bir insanın hayatının genel olarak ne kadar tatmin edici olduğuyla, olumlu hislerini olumsuz hislerine kıyasla ne sıklıkta yaşadığıyla ilgili. Şahısların memnunluğu değişik formlarda deneyimlemesinin nedenini ise şöyle açıklıyor: “Hepimizin parmak izi üzere eşsiz bir geçmişi, farklı bedel yargıları, genetik yatkınlıkları ve yaşanmışlıkları var. Çocukluğunda karmaşa yaşamış biri için sıcak bir meskende sessizce kitap okumak epeyce tatmin edici bir mutluluktur. Diğeri içinse memnunluk daima yeni yerler keşfetmek ve hudutları zorlamak manasına gelir. Farklılıklarımız, mutluluğun bizim için ne manaya geldiğini baştan aşağı değiştirebiliyor.”
Launchmetrics Spotlight
Mutsuzluğun En Büyük Nedeni: Kıyaslama
Modern ömür, memnunluğu etkileyen pek çok faktör barındırıyor. Uzmanımıza nazaran bunların başında kıyaslama davranışı geliyor: “Özellikle toplumsal medya nedeniyle artık kendimizi yalnızca yakınlarımızla değil, dünyanın rastgele bir ucundaki insanların hayatlarının yalnızca ‘en âlâ ve filtrelenmiş’ anlarıyla kıyaslıyoruz. Bu da daima bir eksiklik ve geride kalmışlık hissi yaratabiliyor.” Çağdaş hayatın suratına da dikkat çeken Beyaz şöyle devam ediyor: “İstediğimiz bir yemeğe, diziye, alışverişe anında ulaşmaya o kadar alıştık ki beynimizin haz-mutluluk süreçleri bundan nasibini ziyadesiyle alıyor. Emek verip beklemeyi unuttuk. Hal bu türlü olunca, anında sonuç vermeyen uzun soluklu bağlardan yahut yeni bir marifet edinme süreçlerinden acilen sıkılıp mutsuzluğa sürükleniyoruz.”
Geçici Hazlar Yerine Manalı Amaçlar
Mutluluğu bir amaç haline getirmenin yıpratıcı olduğunu vurgulayan Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz “Sürekli keyifli olmalıyım, hiç makus hissetmemeliyim baskısı psikolojide ‘toksik iyimserlik’ denilen durumu ortaya çıkarır” diyor. Beyaz, mutluluğun kovalandıkça kaçtığını şöyle açıklıyor: “Sürekli ‘Şu an memnun muyum?’ diye kendimizi yokladığımızda, aslında içinde bulunduğumuz anın farkındalığı düşüyor. Keder, öfke yahut hayal kırıklığı üzere insani hisleri baskılamak, onları bir düdüklü tencereye hapsetmek üzeredir. İnsan, yalnızca neşeyi değil, acıyı da yaşayabildiği ölçüde sağlıklıdır. Beynimiz dopamin kaynaklı anlık hazları çok seviyor. Bir dilim pasta yemek yahut toplumsal medyada beğeni almak o an mükemmel hissettirir ancak tesiri kısa periyodiktir. Kalıcı tatmin, hayatın manasının anlaşılmasıyla ilgilidir. Güçlü bir imtihanda muvaffakiyete ulaşmak, bir çocuğun yetişmesine katkı sağlamak yahut bir dostun acısında ona yardımcı olmak eğlenceli olmasa da gün sonunda ‘Anlamlı bir şey yaptım’ algısı, kalıcı mutluluğun kendisidir.”
Launchmetrics Spotlight
Mutluluğun Formülü Basit
Günlük ömürde uygulanabilecek kolay formüller olduğunu belirten Beyaz kelamlarını şöyle tamamlıyor: “Hayat makus giderken her şey şahane demekten bahsetmiyorum. Fakat çok makûs bir günün sonunda bile küçük de olsa bir şeye şükretmek, beynin daima felaket arayan radarını yavaşlatır. Zihni geçmişin pişmanlıklarından ve geleceğin dertlerinden çekip alarak anın farkındalığına odaklanmak zihni sakinleştirir. Ayrıyeten çokça fizikî aktivite, zihinsel karamsarlığı kırmanın en süratli yollarından biridir. Güç vakitlerde mutluluğun peşinden koşturmaktansa tutunacak bir neden bulmak çok daha fonksiyoneldir. Zorluk bittiğinde gösterilen gayret birden fazla defa kalıcı bir huzur olarak geri döner.”
