Konuya kıymetli bir noktayı belirterek giriş yapalım: “Toksik ilişki” kavramı aslında yalnızca romantik partnerle hudutlu değil. Arkadaşlık, iş münasebetleri ve hatta aile bağları bile vakitle toksik hale gelebiliyor ve yıpranmış hissetmenize neden olabiliyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz toksik bağlantıların bireyin ruhsal dayanıklılığını tükettiğini belirterek “Manipülasyon, denetim, aşağılama, sözel şiddet ve duygusal istismar toksik bağın en besbelli işaretleridir” diye uyarıyor.
Aşk birden fazla vakit itimat, huzur ve aidiyetle eşanlamlı düşünülür. Lakin kimi bağlar vardır ki sevgi ismi altında ilerlerken yavaş yavaş iç dünyamızı tüketir, özdeğer algımızı zedeler ve ruhsal dayanıklılığımızı yok eder. Birinci bakışta romantik ya da tutkulu üzere görünen bu bağlantılar aslında duygusal zehirlenme yaratan toksik bağların ta kendisi olabiliyor. Yani bu tıp bir münasebette sevildiğimizi düşünürken bir yandan da daima olarak kendimizi yetersiz, hatalı, anlaşılamayan ya da terk edilme endişesiyle yaşayan biri üzere hissedebiliriz. Gerçek ise şudur: Toksik bir bağda hisler karşılıklı değildir; güç istikrarı bozulmuştur. Karşı tarafın ruh hali daima değişir, kelamlarıyla kıymet veriyor üzere görünürken davranışlarıyla hayal kırıklığı yaratır. Vakitle “Acaba sahiden sorun bende mi?”, “Belki ben fazla hassasım” ya da “Onu kızdırmak istemiyorum” üzere kanılarla kendimizi sorgulamaya başlarız. Bu durum sırf ruhu yormakla kalmaz, tıpkı vakitte kimliğimizi, sonlarımızı ve hayat gücümüzü de sessizce tüketir. Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz toksik alakayı “ruhsal zehirlenme” olarak tanımlayarak bu çeşit bağların yalnız bırakma korkusu ve manipülatif davranışlarla beslendiğini söylüyor. Beyaz’a nazaran, kişi alakada olmaktan çok alakada kalmak için çaba ediyorsa sevgi değil bağımlılık kelam konusu.
Aspesi, Launchmetrics Spotlight
Tüm İlgiler Toksik Olabilir
Acı lakin gerçek: Toksik ilgi yalnızca sevgililer ortasında yaşanmıyor; arkadaşlıklar, aile bağları, hatta iş ortamındaki dinamikler bile vakit zaman görünmez bir manipülasyon ağına dönüşebiliyor. Hepimiz bunu en az bir sefer yaşamışızdır, değil mi? En tehlikeli yanı ise toksik bağın çabucak fark edilmemesi. Uzmanlara nazaran farkında olmadan vakitle duygusal istismarı normalleştirebiliyor, kendimize yabancılaşabiliyor ve nizamın bozulmasından korktuğumuz için bu döngüyü sürdürmeye devam edebiliyoruz. Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz bunu şöyle açıklıyor: “Tüm toksik münasebetlerde kişi kendini alakada daima bitkin, çaresiz ve kullanılmış hisseder. Gereksinimlerinin göz arkası edildiğini, daima ikinci planda kaldığını düşünür. Karşı tarafın ruh halindeki tutarsızlıkları fark eder ve bu durumdan gerilime girer. Alınan kararlar yahut yapılan davranışlar suçluluk, kaygı, öfke üzere ağır hislerle geri döner. Karşı tarafı kırmamak için davranışlarına çok dikkat eder ve yansılarından telaş duyar. Bunların yanında sözel ve ruhsal şiddet, manipülatif davranışlar, aşağılayıcı yahut denetim edici tavırlar, cezalandırıcı davranışlar ve duygusal istismar da toksik bağın direkt belirtileridir. Palavra söylemek de bu tıp ilgilerde sıkça rastlanan bir işaret olabilir fakat tek başına toksik ilgi varlığını kanıtlamaz, öteki belirtilerle birlikte değerlendirilmeli.”
Ne Yapabiliriz?
Toksik bir ilgiyi fark etmenin, korunmanın birinci adımı olduğunu vurgulayan Uzman Klinik Psikolog Uluğ Çağrı Beyaz, kendi üzerimizdeki tesirleri fark edip inkar etmeyi bırakarak süreci direktörün mümkün olabileceğini söylüyor ve ekliyor: “Düşünceleri ve hisleri not etmek farkındalık oluşturur. Karşı tarafa sonlar çizmek, disiplinli ve dengeli olmak kıymetli. Toksik davranışların, birden fazla vakit karşı tarafın kendisiyle ilgili meselelerden kaynaklandığını kabul etmek gerekir. İrtibat ve farkındalık bazen toksik davranışları azaltabilir fakat bu süreç uzun vakit ve emek gerektirir. Kişinin kendisine düzgün gelen aktiflikleri ve alışkanlıklarını ihmal etmemesi kıymetli. Uzman takviyesi almak duygusal güzelleşmeyi hızlandırır ve süreci daha sağlıklı kılar. Bağlantı sona erse bile tesirleri bir müddet hissedilebilir. Bu periyotta sabırlı olmak, kendine şefkat göstermek ve sezgilerine güvenmek kritik ehemmiyete sahip. Kararlar, kişinin kendisiyle yüzleşmesi açısından kıymetli, bu nedenle rasyonel ve farkındalıkla alınmalı.”
