Kapak Fotoğrafı: Oğulcan Dumral
Zeyrek Çinili Hamam, Fransız sanatçı Juliette Minchin’in Türkiye’deki birinci standına evsahipliği yapıyor. “Where the River Burns” başlıklı stant sanatkarın hamamın mimari belleğiyle kurduğu özgün diyaloğun eseri. 19 Eylül 2025–18 Ocak 2026 tarihleri ortasında ziyarete açık olan proje, Minchin’in balmumu, kalay ve kağıt üzere yaşayan gereçlerle ürettiği yerleştirmeleri bir ortaya getiriyor.
Juliette Minchin, “Hydromancie”, Fotoğraf: Romain Darnaud
Küratörlüğünü Mana de Coster’ın üstlendiği stant 16. yüzyıldan kalma hamamın şimdi gün yüzüne çıkarılmış Bizans sarnıcı, soğukluk kısımları ve bahçesine yayılıyor. Ziyaretçiler sergiyi klâsik bir hamam ritüeli üzere deneyimliyor: vücudun ve ruhun arındığı, kimliklerin geride bırakıldığı, vaktin yavaşladığı bir seyahat üzere.
Zeyrek Çinili Hamam, “Where the River Burns”, Fotoğraf: Hadiye Cangökçe
Minchin’in balmumu perdeleri hamamın girişinde sembolik bir eşik oluşturuyor. Bu perdeler sadece görsel değil, tıpkı vakitte dokunsal bir tecrübe yaratıyor, güya yapının cephesi soyulmuş ve içeride sergileniyor üzere. Sanatçı, balmumu ve kalayı “benzer karakterlere sahip malzemeler” olarak tanımlıyor: her ikisi de hassas, dönüşebilir ve vakitle form değiştiren gereçler.
Zeyrek Çinili Hamam, “Where the River Burns”, Fotoğraf: Hadiye Cangökçe
Hamamın merkezindeki göbektaşı, antik Delphi kahinliğine göndermede bulunan “Omphalos” (merkez taşı) ile yine yorumlanıyor. Bu taş etrafında şekillenen işlerde su ve ateş, tıpkı hamamın yapısında olduğu üzere bir ortada var oluyor. “Where the River Burns”te ateş, sırf yok eden değil, dönüştüren bir güç olarak öne çıkıyor. Çünkü balmumu da kalay da ateşle form alıyor.
Zeyrek Çinili Hamam, “Where the River Burns”, Fotoğraf: Hadiye Cangökçe
Minchin’in “Hydromancie” isimli serisinden yeni üretimler, su, pigment ve yanık izlerinin etkileşimiyle oluşturulmuş kağıt yapıtlardan oluşuyor. Ayrıyeten sanatçı, erimiş kalayın dantel üzere formlara dönüştüğü yeni yerleştirmeleriyle kurşun dökme üzere kadim Anadolu ritüellerine de çağrışım yapıyor. Minchin, İstanbul sürecinde kentin farklı kültürlerinden gelen ritüellerinden de etkilenmiş. Mahallî kiliselerden topladığı yarı yanmış mumlarla ürettiği işler, kolektif hafızayı ve arzuyu heykelsi bir forma dönüştürüyor.
Fotoğraf: Romain Darnaud
Serginin final noktası ise hamamın bahçesinde yer alan süreksiz yerleştirme: “Omphalos”. Kubbelere bakan bu açık alan yerleştirmesinde metal bir iskelete gerilmiş balmumu drapelerle hayali bir tapınak yaratılmış.
Zeyrek Çinili Hamam, sanatla tasarım ortasında var olmaya devam ediyor. Daha evvel Türkiye’de işlerini sergilememiş milletlerarası sanatkarlara evsahipliyi yapmaya hazırlanıyor. Müzenin üniformaları ise dizayncı Hüseyin Çağlayan imzası taşıyor. Zeyrek Çinili Hamam bu stantla birlikte sadece geçmişi hatırlatan bir yapı değil, çağdaş sanatla yaşayan bir yer haline geliyor. Minchin’in yerleştirmeleri, sırf sanat yapıtının yeri “kullandığı” değil; yerin da sanat yapıtına karşılık verdiği bir münasebet kuruyor.
